Hét online taaladviespunt HvA en UvA

Correct gebruik van verwijswoorden

Bij het kiezen van het juiste verwijswoord worden de onderstaande fouten regelmatig gemaakt:

 

  • het management en haar inspanningen
  • alles dat je ziet, is puur goud
  • de vrienden waarop wij wachten

 

Het management en haar/zijn inspanningen

 Het managementteam verwacht dat het spoedig haar inspanningen kan vergroten.
 Het managementteam verwacht dat het spoedig zijn inspanningen kan vergroten.

 

De onderste zin is juist, want het is het managementteam en naar het-woorden verwijzen we in principe met ‘zijn’. Alleen als heel duidelijk is dat het het-woord naar iemand van het vrouwelijk geslacht verwijst, gebruik je ‘haar’. Het duidelijkste voorbeeld daarvan is: het meisje en haar vrienden.

 

 

 Wat of dat?

 

Alles wat je ziet, is puur goud.
Alles dat je ziet, is puur goud.

 

De eerste zin is in dit geval juist. Na het gebruik van alles, niets, iets en het enige gebruik je in principe ‘wat’ in plaats van ‘dat’. In de praktijk, zeker in de spreektaal, wordt vaak toch ‘dat’ gebruikt.

 

Ook bij het gebruik van de superlatief of overtreffende trap (het mooiste, het grootste etc) moet je in principe verwijzen met ‘wat’.

 

Dat is het leukste wat ik ooit heb gehoord.
Dat is het leukste dat ik ooit heb gehoord.

 

De onderstaande zinnen zijn allebei goed, afhankelijk van wat je bedoelt te zeggen. Als je verwijst naar een leuk boek, dan is eerste zin correct. Wil je aangeven dat hij het geven van het boek leuk vond, dan moet je de tweede zin gebruiken. ‘Wat’ gebruik je dus ook om te verwijzen naar een hele (bij)zin.

 

  • Zij gaf hem een boek, dat hij leuk vond.
  • Zij gaf hem een boek, wat hij leuk vond.

 

 

Waarop/op wie

De vrienden waarop wij wachten, komen nooit te laat.
De vrienden op wie wij wachten, komen nooit te laat.

 

De tweede zin is volgens de regels de correcte vorm. Die regel luidt dat je naar personen verwijst met de prepositie (op) + wie. Naar dingen en zaken verwijs je met waar + prepositie. In de praktijk zie je echter dat zowel in spreektaal als in schrijftaal de eerste variant ‘waarop’ wordt gebruikt. Vrijwel niemand zal zich dus aan dit gebruik storen.